brandbook.agency – Kobieca Agencja Reklamowa | Warszawa

Jaźń i symbol mandali

Archetyp Jaźni odwołuje się do pełni, całości i doskonałości psychicznej. Jest to synteza wewnętrznych przeciwieństw, jądro duszy, które skupia siły świadome i nieświadome. Wyrażona jest w ten sposób jedność osobowości jako całość.

W życiu jednostkowym jaźń pojawia się w snach. Przejawy jej archetypu można znaleźć natomiast w różnych mitach, legendach czy baśniach. Dotyczące jej treści to postacie króla, bohatera czy zbawcy. W obrazach graficznych jest ona z kolei wyrażona poprzez koło mandalę czy kwadrat.

Jedność może być wyrażana również w życiu publicznym poprzez różne pojęcia – np. humanitaryzm, miłość czy grupy wsparcia. Symbol jaźni to istota wszechmocna – np. Chrystus czy Budda. Ona sama jest natomiast próbą pogodzenia przeciwieństw, a także próbą zjednoczenia światła i cienia.

Zanim przejdziemy do przykładów archetypów jaźni, przybliżmy sobie zjawisko mandali.

Symbol mandali – czym jest i co właściwie oznacza?

Jaźń i symbol mandali - skała na wodzie

Mandala jest skomplikowanym rysunkiem o kształcie koła, który odgrywa ważną rolę w indotybetańskich rytuałach tantryjskich. Uważana jest za obszar kosmosu w miniaturze. Środek koła wypełnia figurka Buddy, choć niekiedy zamiast niej możemy zobaczyć dwoje ludzi złączonych w namiętnym uścisku.

Poprzez mandalę ukazana jest tęsknota jednostki za pełną integracją z otoczeniem. Jej symbole występują we wszystkich kulturach. Najłatwiej jest zaobserwować je w kulturach orientalnych, gdzie zostały połączone z najwyższymi wartościami religijnymi – np. Śiwy czy Buddy. Znajdujemy je jednak także w sztuce religijnej średniowiecza – Chrystus będący centrum jedności świata, czy też czterej ewangeliści w czterech punktach oddają poczucie jedni (tendencja do czwórni).

Symbol mandali ma także swoje miejsce w symbolice malarskiej,    mitycznej oraz religijnej. Pojawia się on także w snach oraz na rysunkach osób z chorobami psychicznymi. Przyjmuje on często kształt kwiatu lub krzyża z wyraźną tendencją do czwórni. Wyraz całości i jedności przeciwieństw mandala daje poprzez ruch, swoją symetrię i odniesienia do punktu centralnego.

Gdzie znajdziemy archetyp jaźni i symbol mandali?

 

Jak już zostało wspomniane, archetyp jaźni może przybierać różne formy: symbolu mandali czy postaci istoty wszechmocnej lub nadrzędnej. Może być to król, prorok czy heros. W przypadku, gdy jaźń reprezentuje unię przeciwieństw, może pojawiać się jako współgra jin i jang, wrodzy bracia czy – jak u Platona – zaokrąglony ze wszystkich stron człowiek, w którym wszystkie przeciwieństwa, również płci, są połączone.

Jaźń i symbol mandali - księżyc i postać na niebie

Archetyp jaźni pojawił się w reklamie Citibanku. Bank jest tutaj personifikacją postaci króla – jako osobowości nadrzędnej i w tym przypadku wszechmocnej. Kolejny symbol jaźni widzimy w tle – koło, czyli mandalę. Jest ono częścią banknotu. Mamy tutaj do czynienia z wtórnym zestawieniem symbolicznym, gdzie elementem integrującym jest pieniądz (banknot), gdyż to właśnie na nim znajduje się koło. Pieniądz w reklamie towarzyszy procesowi integracji i daje poczucie jedności.

Innym przykładem jest reklama firmy Guerlain. Formę mandali ma tutaj reklamowany produkt. Jest on próbą naszej psyche oraz ziemskim ucieleśnieniem jaźni. Dłonie, które podtrzymują przedmiot, są wyraźnie na zewnątrz koła. To, co ziemskie i cielesne jest wyraźnie oddzielone od mandali – symbolu integrującej sprzeczności jaźni. To dopiero wnętrze koła ma zintegrować to, co duchowe (wiszący w przestrzeni produkt) z tym, co cielesne i pragnące integracji (dłonie symbolizujące ciało).

Magiczny środek koła, w którym znajduje się znak graficzny firmy Guardian, przykuwa tutaj uwagę odbiorcy. Zaakcentowanie centrum mandali ma na celu skoncentrowanie uwagi na tym najważniejszym punkcie. Koło wysyła promienie słoneczne i odróżnia się kolorystycznie od jasnego tła. Jest ono ciemniejsze, dzięki czemu możemy się na nim skoncentrować.

Archetyp jaźni i symbol mandali można uznać zatem za przeciwieństwo archetypu cienia, o którym pisaliśmy wcześniej.